Chủ đề 4 phần cuối: Đoạn kết nhẹ nhàng dễ hiểu.

Tự chăm sóc sau nhổ răng khôn và những biểu hiện bình thường, bất thường sau nhổ răng.

Xử trí lỗ thông xoang hàm ngay sau nhổ.

Có nên sử dụng Platelet-rich fibrin (PRF) đặt vào huyệt ổ răng khôn sau nhổ để giảm sưng đau?

.

.

Bài này dễ hiểu, dễ làm, phù hợp cho tất cả mọi người biết để tự chăm sóc mình sau nhổ răng là chính.

Dù tiên lượng và nhổ răng tốt rồi thì phần chăm sóc sau nhổ vẫn rất quan trọng.

Mọi người vẫn sợ đau khi nhổ nhưng thực ra đau, khó chịu sau nhổ mới là nhiều nhất.

Vậy nên sẽ có một số lời khuyên sau đây cho bệnh nhân ngay sau nhổ răng để hạn chế nguy cơ biến chứng và lành thương sau nhổ diễn ra tốt hơn.

.

PHẦN TRÌNH BÀY

.

Những lời khuyên chăm sóc sau nhổ răng.

.

.

1. Cắn gạc ẩm ép trên mặt vị trí nhổ ít nhất 1 tiếng sau nhổ.

Một số nghiên cứu khác đưa ra là 3-4 tiếng. Gạc thấm nước muối sinh lý để máu không bị thấm hút vào gạc thì khi tạo cục máu đông không dính gạc, lấy gạc ra sẽ dễ dàng và không bị bung cục máu đông.

Không nhét gạc vào trong huyệt ổ răng vì hình thành cục máu đông mỏng và khi lấy ra dễ bung cục máu đông.

.

Không cắn gạc tẩm betadine vì cắn 1 cục gạc mùi betadine trong 1 tiếng thì không thể chịu được cái mùi hắc của nó. Gạc vô khuẩn tẩm nước muối sinh lý là đủ.

.

Cục máu đông trong huyệt ổ răng sau nhổ rất quan trọng, không những ảnh hưởng tới cầm máu mà còn quan trọng trong quá trình lành thương.

Nếu bật mất cục máu đông nguy cơ chảy máu và viêm huyệt ổ răng khô tăng cao.

.

.

2. Không khạc nhổ, mút chít trong 12 giờ đầu sau nhổ (kiss thì để sau nha do áp lực âm rất mạnh).

Việc khạc nhổ, mút chít làm tạo ra áp lực âm trong miệng dẫn đến chảy máu kéo dài.

.

Ngay cả với Bác sĩ chuyên ngành khác tôi vẫn thấy gặp trường hợp không biết nên cứ nhổ nước bọt lẫn máu ra cả ngày và tất nhiên cả ngày vẫn cứ thấy chảy máu.

Thay vì chỉ cần nuốt nhẹ nhàng để tránh chảy máu kéo dài.

Hạn chế nói nhiều vì sự vận động của cơ môi má, hoạt động lưỡi và áp lực trong khoang miệng thay đổi ngay sau nhổ làm tăng chảy máu, sưng nề.

.

.

3. Nghỉ ngơi không hoạt động mạnh 12-24 giờ đầu sau nhổ. Khi hoạt động mạnh làm tăng bơm máu dễ dẫn đến chảy máu.

.

.

4. Ăn mềm, lỏng trong ngày đầu sau nhổ, nếu nhổ 1 bên thì nhai bên còn lại để tránh tác động vào vị trí nhổ, đồ ăn mát, lạnh sẽ dễ chịu hơn.

Nếu nhổ răng khôn dưới gây tê vùng có tê môi thì chỉ ăn nhai sau khi thuốc tê hết tác dụng vì lúc còn tê có thể nhai, cắn vào môi mà bạn không biết vì không thấy đau.

.

.

5. Vệ sinh răng miệng: không súc miệng mạnh trong 24 giờ đầu sau nhổ vì dễ bung mất cục máu đông trong huyệt ổ răng.

Vẫn chải răng bằng bàn chải lông mềm ngậm nước rồi nhả chứ không súc mạnh nha.

.

.

6. Chườm lạnh: có vẫn hơn không vì vẫn có một số nghiên cứu không thấy nhiều hiệu quả, chườm trong 24 - 48 giờ đầu vì thời gian diễn ra sưng nề tối đa trong 24-48 giờ đầu.

Chườm 15-20 phút nghỉ 15-20 phút. Cách quãng để tránh bỏng lạnh.

Chườm ấm từ ngày thứ 3 trở đi. Khoảng 1 tuần bạn sẽ cảm thấy gần như về bình thường.

.

.

7. Súc miệng nước muối ấm hoặc nước súc miệng từ ngày thứ 2 ít nhất 2 lần/ ngày giúp nhanh lành thương hơn. Và tập há miệng tăng dần từ ngày thứ 3 nếu bạn có khó há.

.

.

8. Một lưu ý rất hay gặp là khi khâu thưa, để lối thoát dịch hoặc khâu bằng chỉ tiêu nhanh như Catgut là khoảng ngày thứ 3 – 5 rất hay bị mắc thức ăn vào huyệt ổ răng (lỗ sau nhổ răng) gây đau nhức cần dùng bơm tiêm và nước muối pha betadine loãng bơm rửa sạch là oke.

Cái hố này sẽ tự đầy dần sau 1-2 tháng.

Nếu khâu kín bằng chỉ tiêu chậm hoặc không tiêu và cắt chỉ muộn thì sưng đau tăng nhưng ít bị lọt thức ăn vào huyệt ổ răng.

.

.

9. Uống thuốc đúng, đủ liều theo đơn là tất nhiên.

Nhắc lại lần nữa việc dùng corticoid liều, cách dụng đã viết ở phần 1, dùng trong 3 ngày là hợp lý cho bệnh nhân khoẻ mạnh thực sự rất hiệu quả trong giảm sưng và được đánh giá an toàn. Lưu ý tuyệt đối không dùng quá 5 ngày.

.

Nên uống giảm đau 2-3 ngày đầu sau nhổ một trong các loại:

+ Efferalgan 500mg 4-6 giờ/ lần

+ Meloxicam 15mg 8giờ/ lần

+ Ibuprofen 200mg dùng 8 giờ/ lần.

.

Tôi hiện nay vẫn thường kê Efferalgan cho bệnh nhân vì độ an toàn đánh giá cao hơn nhưng có lẽ sắp tới sẽ thử nghiệm chuyển sang Mobic (Meloxicam) vì theo nhiều bài báo cho thấy giảm đau hiệu quả, hạn chế số lần uống thuốc cho bệnh nhân.

.

.

10. Không hút thuốc lá 1-2 tháng trước phẫu thuật thì tốt (quá khó), 1-2 tuần thì tạm được, dừng trước 1 ngày thì giúp oxy trong lợi, niêm mạc bình thường.

Còn tối thiểu là 12-14 giờ trước phẫu thuật. Là thời gian để nicotine của thuốc lá ngấm vào lợi, niêm mạc miệng giảm về bình thường.

.

Nhanh đau hơn do nicotine tác động làm mở kênh Natri đối nghịch với thuốc tê là làm đóng kệnh nên làm dẫn truyền thần kinh nhanh trở lại.

Hút thuốc lá sau phẫu thuật làm tăng nhiệt, giảm tưới máu, dễ viêm huyệt ổ răng hơn, chậm lành thương xương.

.

.

11. Không uống rượu, bia ít nhất 48 giờ trước nhổ và 72 giờ sau nhổ răng. Đặc biệt khi dùng kháng sinh Metronidazole dừng uống cách 3 ngày do nguy cơ gây ra buồn nôn, ớn lạnh…

Sau phẫu thuật không nên uống vì nếu uống kèm thuốc giảm đau NSAIDS sẽ làm tăng nguy cơ chảy máu dạ dày.

.

.

.

Biểu hiện BÌNH THƯỜNG sau nhổ:

- Chảy máu: rỉ máu một chút hồng hồng lẫn nước bọt trong 24h đầu là bình thường.

- Đau : sau khi hết thuốc tê 3-4 tiếng sau nhổ thường đau vậy nên uống thuốc giảm đau trước khi hết tác dụng của thuốc tê để không phải chịu cảm giác đau nha.

.

.

- Sưng: sưng thường trong 24-48 giờ đầu là bình thường. Sử dụng chống viêm và các biện pháp giảm sưng đau trước đó đã giúp giảm sưng khá nhiều.

- Hơi ngấy sốt nhẹ dưới 37,5 độ cũng là bình thường.

.

.

Khi nhổ răng nằm thấp phải mở vạt rộng hơn thường gặp:

- Hạn chế há miệng nhưng vẫn trên 2cm : (há nhỏ do đau cố vẫn há to được) trong 2-6 ngày đầu vẫn thường gặp khi nhổ răng khôn hàm dưới.

.

.

Từ ngày thứ 2 trở đi thì đau chút vẫn phải cố gắng tập há to dần giúp thoát dịch viêm sẽ nhanh lành thương hơn.

- Đau ít khi nuốt cũng hay gặp khi nhổ răng nằm thấp, sau vài ngày tự hết.

- Bầm tím ít vị trí má, góc hàm tương ứng vị trí nhổ răng khôn.

- Sau vài ngày sờ thấy khối cứng liền xương ngay vị trí má hoặc thành bên lưỡi tương ứng chỗ nhổ răng rồi cũng tự hết .

.

.

.

Dấu hiệu BẤT THƯỜNG:

- Chảy máu nhiều trong miệng thành cả cục máu đông. Sau 2 ngày vẫn chảy máu đỏ.

Phải cầm máu, đơn giản nhất là cắn lại gạc ẩm 20-30 phút kiểm tra lại nếu cầm thì cắn tiếp cho đến 1 tiếng thì bỏ như lần đâu.

Nếu lặp lại mà máu vẫn chảy thì bạn cần liên hệ Bác sĩ để cầm màu bằng cách khác tại phòng khám.

.

- Tê bì môi dưới kéo dài trên 5 tiếng sau nhổ thường là có vấn đề tổn thương thần kinh răng dưới.

.

.

- Lỗ thông mũi miệng do thủng vào xoang (bịt mũi xì thấy thông khí xuống miệng).

.

Nếu xoang hàm khoẻ mạnh:

Nhỏ hơn 2 mm chỉ cần cắn gạc chờ cục máu đông.

Từ 2-4mm nên đặt surgicel hoặc gelaspon rồi khâu nhiều đường chỉ trên mặt huyệt ổ bằng chỉ tiêu chậm hoặc không tiêu, 2 tuần cắt chỉ. PRF cũng có tác dụng tốt.

Trên 4mm phải kéo vạt đóng kín bằng chỉ tiêu chậm hoặc không tiêu. .

.

Xoang viêm mạn tính nếu nhỏ có thể dùng thêm thuốc làm thông mũi, lớn thì cần phẫu thuật làm sạch xoang.

Chân răng lọt xoang với Bs RHM thì cần mở cửa sổ bên lấy chân ra không thì kiểu gì cũng viêm xoang.

Lỗ thông tới muộn thường phải kéo vạt, đôi khi cả ghép xương.

Nhớ dặn dò bệnh nhân không xì mũi, ho không được bịt mũi, miệng, không hút thuốc vì dễ tạo lỗ thông dẫn đến không thể lành kín. Kiểm tra lại sau 2 tuần.

.

.

.

- Đau kéo dài sau 3-5 ngày vẫn đau nhiều. Rửa sạch huyệt ổ răng vẫn đau.

Sau vài ngày có thể gặp đau nhẹ do thức ăn nhét vào huyệt ổ răng mà chưa được lấy ra. Nhưng nếu đau nhiều, dữ dội nhưng không sưng, không nề đỏ hay dịch mủ thì rất có thể bị viêm huyệt ổ răng khô. Cần đến phòng khám để can thiệp.

.

.

- Lành bình thường nhưng thấy có gai xương nhọn đụng vào đau cần đến phòng khám mài chỉnh là hết.

- Chậm lành thương hay gặp ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, tiểu đường...

.

.

- Sưng nhiều, nóng , căng đỏ da ngoài mặt tương ứng chỗ nhổ răng sau vài ngày. Biểu hiện của nhiễm trùng cần đến phòng khám để can thiệp.

.

- Sốt từ 38 độ trở lên, cần khám lại xem sốt có liên quan đến nhổ răng hay không. Nếu sốt do nhổ răng thì sẽ có sưng, nóng, đỏ, đau như trên.

.

- Há miệng khó sau nhổ cả tuần, hoặc há đau mà không thể banh miệng há to ra được thì có thể liên quan nhiễm trùng vị trí nhổ hoặc sang chấn khớp thái dương hàm.

.

.

.

Dùng Platelet-rich fibrin (PRF) đặt vào huyệt ổ răng:

Theo như nghiên cứu của Al-Hamed 2017: A Systematic Review and Meta-Analysis chỉ ra nhiều bằng chứng có tác dụng giảm sưng, đau, phù nề, giảm nguy cơ viêm xương và cầm máu tốt cho vị trí nhổ răng, điều này dễ hiểu.

Đúng như tên gọi của nó: Fibrin giàu tiểu cầu có tác dụng cầm máu rất tốt, chính việc cầm máu nhanh làm giảm sưng và nó cũng có tác dụng giảm viêm.

Mặc dù vẫn còn có vài nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt giảm sưng, đau.

.

.

Không có sự khác biệt trong tái tạo chiều cao xương sau nhổ. Nhưng PRF được ứng dụng rất tốt trong Implant.

Có nên dùng hay không thì theo quan điểm của tôi cũng lại phụ thuộc vào tiên lượng nguy cơ sưng đau nhiều hay ít như ở bài trước.

.

Nếu răng khó, nằm thấp, bệnh nhân tâm lý kém khi nhổ mở vạt rộng, mở nhiều xương nguy cơ sưng đau nhiều thì có thể dùng nếu bạn có điều kiện kinh tế. Vì dùng PRF là phát sinh chi phí.

.

Nếu răng không quá khó thì việc sử dụng thuốc và các lưu ý của những bài trước đã đủ giúp không quá khó chịu rồi thì không cần thiết phải dùng.

Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây!!!