VỊ TRÍ GẮN MẮC CÀI CHỈNH NHA (2 phần)

.

.

Bộ khung bài viết dựa theo:

- ORTHODONTIC BRACKETS by Dr. Haris Khan

- SYSTEMIZED ORTHODONTIC TREATMENT MECHANICS by McLaughlin, Bennett, Trevisi (MBT)

và một số tài liệu khác.

.

.

.

Thường mọi người nghe thoáng qua thì gắn mắc cài nằm ở trung tâm mặt ngoài của thân răng. Nhưng thực chất không phải tất cả các răng đều như vậy và càng không phải tất cả các trường hợp đều gắn như nhau.

Có khá nhiều trường phái chỉnh nha và đồng thời tạo ra nhiều trường phái, quan điểm gắn mắc cài khác nhau đặc biệt là xác định vị trí theo chiều trên dưới của thân răng. Tìm hiểu các trường phái để biết ưu, nhược điểm của các quan điểm và ứng dụng. Do trường phái nào cũng có thế mạnh riêng của nó. Nhưng dù gì cũng có nguyên tắc chung:

.

- CHỈNH NHA LÀ DÙNG LỰC KHÁC NHAU VỀ HƯỚNG VÀ CƯỜNG ĐỘ QUA NHIỀU GIAI ĐOẠN TRONG MỘT HÀNH TRÌNH DÀI.

Nên với chỉnh nha bẻ dây dù bạn có gắn mắc cài sai mà bạn bẻ được dây chuẩn để kiểm soát lực phù hợp thì răng vẫn đi theo ý muốn, gắn lệch chút chỉ là bạn tăng độ khó cho game. Còn lệch nhiều khi game khó quá nên gắn lại mắc cài.

Chính vì lực kiểm soát theo giai đoạn có nhiều khí cụ và các cách dùng lực riêng của mỗi bác sĩ đều đạt được kết quả di chuyển răng nhưng khác nhau ở các giai đoạn nên điều đáng sợ nhất là bệnh nhân không đến theo hẹn trong giai đoạn sử dụng lực cần kiểm soát để qua lịch hẹn quá lâu hết sức nguy hiểm.

.

Với chỉnh nha dây thẳng thì chỉ gắn mắc cài không phù hợp thôi thì đã đưa đến kết quả cuối cùng sai rồi. Gắn mắc cài sẽ có vị trí phù hợp cho từng răng và từng cung hàm khác nhau để tạo điều kiện thuận lợi đi đến kết quả cuối cùng.

.

Và vì chỉnh nha bản chất là các khoảng thời gian tác dụng lực khác nhau nên có thể giai đoạn này cần thông số mắc cài độ tip, torque này nhưng giai đoạn sau lại cần thông số khác thay cho việc bẻ dây.

Nhiều lúc tinh chỉnh mà cứ tháo gắn lại mắc cài bất tiện do đó bạn vẫn nên có kiến thức về bẻ dây, tinh chỉnh giai đoạn cuối sẽ nhẹ nhàng hơn.

.

.

.

.

GẮN MẮC CÀI PHÙ HỢP CHIA RA LÀM 2 BƯỚC XÁC ĐỊNH:

- Phần I: Xác định vị trí gắn theo chiều gần - xa của răng, trục của mắc cài thông thường và các cách sửa đổi trong những trường hợp đặc biệt khác.

.

- Phần II: Xác định vị trí gắn theo chiều trên - dưới của răng. Nhiều quan điểm khác nhau và gắn sửa đổi theo các trường hợp cắn sâu, cắn hở, có nhổ răng hàm nhỏ…

.

.

.

PHẦN I : TRỤC GẦN - XA

.

.

Xác định vị trí gắn theo chiều gần – xa của răng và một số cách xử lý trường hợp đặc biệt.

Trục gần-xa gắn mắc cài sẽ xác định độ nghiêng thân, chân răng, độ xoay của răng do đó làm thay đổi vị trí rìa cắn, mặt nhai ở mặt phẳng cắn của răng ảnh hưởng đến khớp cắn.

Ảnh hưởng đến thẩm mỹ do sai trục gần xa của răng ngoài thay đổi rìa cắn còn làm thay đổi vị trí tiếp xúc gần-xa giữa 2 răng liền kề nếu điểm tiếp xúc xa về phía rìa cắn dễ gây hở tam giác lợi.

Nhắc lại lần nữa là nếu bẻ dây cung hợp lý thì vẫn sửa sai gắn mắc cài được nhưng lệch quá thì rất khó tính toán lực và hình dây cung cần bẻ.

.

.

.

GẮN MẮC CÀI CÁC NHÓM RĂNG THEO TRỤC GẦN - XA THÂN RĂNG NHƯ SAU:

.

1. Với răng cửa (4 trên/4 dưới)

Dù trường phái nào cũng luôn cố gắng gắn ở giữa trên trục gần – xa thân răng. Xin nhắc lại là trục thân răng chứ không phải trục thân-chân răng nha. Thay đổi trục gắn khi chân răng quá cong có nhắc tới ở đoạn sau.

.

.

2. Với răng nanh.

Gắn ở giữa trục lồi nhất mặt ngoài. Chính vì giải phẫu mặt ngoài răng nanh khác răng cửa, có vị trí lồi nhất mặt ngoài thiên về phí gần hơn. Chứ không phải gắn giữa mặt ngoài nha.

.

.

.

3. Răng hàm nhỏ dưới

Theo Roth thì gắn ở giữa theo chiều gần xa, vị trí lồi nhất của mặt ngoài. Thường trùng với trục nối núm trong – ngoài của răng.

.

.

.

4. Răng hàm nhỏ hàm trên.

Đặt mắc cài khác với răng hàm nhỏ hàm dưới dựa theo quan điểm về khớp cắn của Andrews về kết quả cuối cùng núm ngoài răng trên trùng với khe 2 răng đối tương ứng ở hàm dưới.

Vì thế để đạt được điều này trong dây thẳng thì với khớp cắn loại I, II theo Angle ta đặt mắc cài thiên về phía gần 0.5 mm so với trục giữa mặt ngoài. Thiên về phía xa 0.5 mm với khớp cắn hạng III.

.

.

.

5. Răng hàm lớn

Gắn bands hoặc ống trước đây thường cố gắng đặt sao cho đầu phía gần của ống tương ứng với đỉnh núm gần ngoài. Vẫn đảm bảo độ bù trừ gần-xa mặt ngoài của ống là khoảng 10 độ ở răng trên.

Hiện nay bands hay ống răng hàm thường có thiết kế rãnh của đế tương ứng với rãnh ngoài gần hay giữa ngoài của răng hàm.

Về độ nghiêng (tip) của răng hàm xác định dựa vào độ nghiêng của ống đi dây so với trục thân răng có sự khác nhau giữa các loại tương quan khớp cắn:

Khớp cắn loại I: Tip 5 độ để đạt được khớp cắn lồng múi tốt.

Khớp cắn loại II, III: Tip 0 độ để đạt được khớp cắn lống múi tốt.

Giải thích ở hình mô phỏng.

.

.

.

.

CÁC TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT và CÁCH GẮN SỬA ĐỔI HAY GẶP:

.

Trong chỉnh nha thì gặp muôn vàn các tư thế của răng do đó nhiều trường hợp không gắn mắc cài ngay từ đầu như quy ước chuẩn trục gần - xa mà cần có các cách xử lý phù hợp như sau:

.

.

a) Trường hợp răng xoay nhiều nhưng vẫn gắn được mắc cài phù hợp.

.

+ Cách 1: Khi răng xoay nhiều nên gắn mắc cài thiên nhẹ về bên xoay một chút sẽ nhanh xoay lại răng hơn và tác dụng over nhẹ sẽ giảm tái phát hơn. Cách này đơn giản mà vẫn hiệu quả.

.

+Cách 2: Gắn mắc cài như vị trí thông thường nhưng kết hợp thêm chun tỳ dưới dây để xoay răng tốt hơn.

.

.

+ Cách 3: Gắn mắc cài như vị trí thông thường kết hợp thêm button kéo mặt trong giúp xoay răng tốt hơn.

.

.

.

b) Trường hợp răng xoay quá nhiều kết hợp khấp khểnh thì có thể gắn mắc cài ở vị trí gần trục giữa nhưng còn khe phía kẹt để đi được dây cung vào mới xoay răng lại được.

Nhưng mỗi bộ mắc cài chỉ có thể gắn 1 lần là chuẩn nhất. Mắc cài kim loại gắn tạm vị trí sai sau xoay ra gắn lại được nhưng khi dùng kìm gỡ mắc cài dễ biến dạng cánh, đế mắc cài làm sai thông số mắc cài khi gắn lại.

Khi răng xoay 180 độ thường không nên gắn ngay mắc cài.

Vì vậy có 3 cách:

.

+ Cách 1: là gắn bằng một mắc cài cũ vì phòng khám chỉnh nha luôn có bộ mắc cài cũ gắn tạm để xoay lại răng khi hết kẹt sẽ gắn bằng mắc cài theo bộ.

.

.

+ Cách 2: Gắn button để xoay răng. Nếu gắn button mua sẵn cũng được không thì bạn có thể chế button bằng composite rất dễ là dùng 1 cái chun tách khe như hình bên dưới. Cách này rất phù hợp với răng xoay nhiều.

.

.

+ Cách 3: Khi răng xoay nhưng chưa đủ khoảng để xoay răng ngay thì cần tạo đủ khoảng mới gắn mắc cài răng đó sau. Thường gặp với răng cửa nhiều hơn do chiều trong - ngoài hẹp hơn gần - xa.

Nhưng với răng hàm nhỏ chiều trong-ngoài lớn hơn chiều gần xa nên nhiều trường hợp răng xoay đã gần đủ hoặc đủ khoảng để xoay lại răng ngay thì có thể kết hợp tạo khoảng nhẹ và xoay răng luôn bằng cách 1 hoặc cách 2.

.

.

.

c) Trường hợp chân răng quá cong hoặc trục thân chân răng chiều gần-xa khác nhiều có nguy cơ đụng vào chân răng bên cạnh sau khi làm đều.

Khi đó không nên gắn theo trục của thân răng mà nên sửa đổi theo một số cách:

.

+ Cách 1: mài chỉnh men tạo hình lại thân răng giảm độ khác biệt nhiều giữa trục thân – chân rồi tiến hành gắn mắc cài chỉnh nha. Nếu men răng đủ dày thì cách này là phù hợp và ổn định không ảnh hưởng nhiều trong tương lại.

Một số nghiên cứu về độ dày men răng phía bên, mặt ngoài, rìa cắn thường từ 1,35mm trở lên do vậy việc tạo hình nhẹ lại không ảnh hưởng nhiều.

Nếu bệnh nhân có men răng mỏng thì chọn cách khác.

.

.

.

+ Cách 2: gắn để nghiêng răng nhẹ không bị đụng chóp 2 răng và tiến hành hàn composite hay dán veneer. Cách này về lâu dài có nguy cơ đổi màu hoặc bong nhưng khi men răng mỏng nên lựa chọn.

.

.

.

d) Trường hợp có nhổ răng với phương pháp dây thẳng có quan điểm gắn mắc cài giảm độ tip để giảm neo chặn răng trước kéo sẽ nhanh hơn và đỡ mất neo chặn răng phía sau đến khi đã đóng kín khoảng thì gắn lại để chỉnh lại tip.

.

.

e) Trường hợp răng ngầm thường gắn button kéo xuống trước sau đó mới gắn mắc cài sau.

Chờ đón phần II nha.

Cảm ơn cả nhà đã đọc!!!!