Chủ đề:

Vệ sinh răng miệng phù hợp theo các mức độ co tụt lợi ở kẽ răng.

Phân loại độ tụt nhú lợi và các phương pháp vệ sinh.

.

.

.

Có một kỹ thuật dùng chỉ tơ sửa đổi đơn giản khi đã bị tụt lợi nhưng tôi đoán không nhiều Bác sĩ Răng Hàm Mặt biết đến.

(Là đoán thôi nha không lại nhận nhiều gạch đá về xây nhà vì chém gió, bởi khi tìm đọc báo khoa học hoàn thiện bài viết tôi mới thấy đơn giản nhưng hiệu quả bổ sung và hoàn thiện hơn)

.

Ý tưởng bài viết ban đầu phần lớn là dựa trên bộ khung của cuốn sách “Carranza’s clinical periodontology” huyền thoại về Nha Chu.

Nhưng với thói quen luôn tìm bài báo khoa học để cập nhật kiến thức mới hơn thì có thêm một cách vệ sinh kẽ đã tụt lợi bằng chỉ tơ sửa đổi là Knotted flossing technique (KF) được mô tả đầu tiên bởi Gomes 2016 mặc dù kỹ thuật khá đơn giản.

.

Kỹ thuật được theo dõi, đánh giá an toàn và hiệu quả trong bài báo Gomes 2019.

Tìm nhiều cách mãi mới down được full-text. Thực ra đọc free là không nên vì nghiên cứu viết được bài báo tốn nhiều công sức và kinh phí nhưng với kiểu hằng ngày lướt khắp các tạp chí khoa học như tôi mà mua báo cứ 20-50 đôla/1 bài chắc đi làm không đủ tiền mua báo các bác ạ.

Cơ mà kiến thức nghiên cứu ra cũng là để chia sẻ và ứng dụng thực tế cả nhà nhỉ. Nếu là tôi cũng sẽ chia sẻ free chỉ cần trích nguồn tác giả là được.

.

.

.

PHẦN CHÍNH

.

.

.

1. Phân loại độ tụt nhú lợi (Classification of interdental papilla loss hoặc Classification of gingival embrasures)

Có nhiều phân loại khác nhau tuỳ mục đích nhưng tôi đưa ra phân loại này vì nó đơn giản và phù hợp cho lựa chọn cách vệ sinh kẽ răng.

Phân loại theo Nordland and Tarnow 1998 :

- Bình thường:

Nhú lợi phủ kín kẽ giữa 2 răng từ phía cuống răng tới điểm tiếp xúc 2 răng.

- Class I:

Nhú lợi tụt dưới điểm tiếp xúc 2 răng nhưng chưa quá ranh giới men-cement mặt bên của răng.

- Class II:

Nhú lợi tụt dưới ranh giới men-cement mặt bên nhưng chưa quá ranh giới men-cement giữa mặt ngoài của răng.

- Class III:

Nhú lợi tụt dưới ranh giới men-cement giữa mặt ngoài của răng.

.

.

.

.

2. Lựa chọn phương pháp vệ sinh răng miệng khi tụt lợi.

.

Như đã nêu ở những bài trước trong VSRM thì bàn chải răng thông thường đã có thể làm sạch tất cả các vùng trong miệng trừ kẽ răng.

Các phương pháp VSRM khác chủ yếu là làm sạch kẽ răng vì thế phụ thuộc độ tụt lợi ở kẽ răng để lựa chọn phương pháp tối ưu nhất.

.

Kẽ răng cũng là vị trí hay bị viêm lợi, viêm quanh răng và sâu răng nhất.

Nguyên nhân tụt lợi có thể do dùng tăm gỗ sai cách kéo dài, sau chỉnh nha (niềng răng), viêm quanh răng…

Khi đã bị tụt nhú lợi thì thức ăn dễ dàng theo mặt má hoặc mặt lưỡi đi vào giắt giữa kẽ 2 răng.

.

Trước khi nghĩ đến vệ sinh răng miệng thông thường tại nhà thì bạn cần khám răng chuyên khoa phát hiện nguyên nhân gây tụt lợi.

Và nếu đang có tình trạng bệnh lý răng, lợi cần điều trị ổn định đồng thời kết hợp vệ sinh răng miệng tại nhà mới có tác dụng.

.

.

.

VỆ SINH RĂNG MIỆNG theo phân loại độ tụt nhú lợi sửa đổi bổ sung so với Carranza.

.

.

- Nhú lợi bình thường:

Nhú lợi kín kẽ răng: Chải răng + chỉ tơ thông thường.

Bạn chỉ cần chải răng và sử dụng chỉ tơ đúng cách như hướng dẫn ở bài VSRM đầu tiên là đã đảm bảo loại bỏ hết mảng bám vi khuẩn (khái niệm bài trước) là đủ duy trì sức khoẻ răng miệng tốt rồi.

.

.

.

- Class I:

Hay mức độ tụt nhú lợi nhẹ: Chải răng + kỹ thuật chỉ tơ thắt nút (KF)

Trong Cazzanza thì loại này vẫn dùng chỉ tơ thông thường hoặc dùng bàn chải kẽ loại nhỏ.

Nghiên cứu so sánh dùng kỹ thuật chỉ tơ thắt nút (Knotted floss technique) và chỉ tơ thông thường trong Class I cho thấy KF hiệu quả hơn do làm sạch tốt hơn mặt lõm ở phía bên thân-chân răng và được nhiều bệnh nhân lựa chọn dùng lâu dài và chưa thấy gây tổn thương răng, nhú lợi.

.

Kỹ thuật KF:

+ Thắt nút ở giữa đoạn chỉ tơ.

+ Đưa chỉ qua vị trí tiếp xúc ở chỗ không thắt nút, để nút thắt phía trong cung răng.

+ Kéo vị trí thắt nút nhẹ nhàng vào kẽ đưa lên xuống nhẹ nhàng và đưa nút ra ngoài.

+ Không cò cưa nhiều trong – ngoài vì gây cắt cổ răng khi dùng lâu dài.

.

Dùng bàn chải kẽ nhỏ phải đảm bảo lõi thép nhỏ hơn khoảng hở kẽ để tránh tổn thương tụt thêm nhú lợi do dùng hằng ngày. Và bàn chải kẽ không làm sạch được điểm tiếp xúc 2 răng phía trên như chỉ tơ.

Cũng có thể dùng chỉ tơ có sẵn búi lông (Tufted dental floss)

.

.

.

- Class II:

Tụt nhú lợi mức độ trung bình: Chải răng + bàn chải kẽ

Khi này tụt lợi đã tương đối nhiều, kẽ đã khá rộng. Vệ sinh răng bằng chỉ tơ thông thường khó sạch hết mảng bám vi khuẩn mặt bên do có lõm bên chân sâu và răng rộng hơn.

Có thể dùng kỹ thuật KF hiệu quả hơn dùng chỉ tơ thông thường.

Tốt nhất thì vẫn cần phối hợp bàn chải kẽ sẽ nhanh và sạch mảng bám mặt bên hơn. Bàn chải kẽ còn dùng tốt cho bệnh nhân đang chỉnh nha, vệ sinh quanh Implant, gầm cầu răng.

Có nhiều kích cỡ bàn chải kẽ khác nhau tuỳ chọn phụ thuộc vào khoảng hở kẽ răng.

.

.

.

- Class III :

Tụt hết nhú lợi, hở kẽ rộng: Chải răng + dùng bàn chải đơn búi (Single-tufted brush)

Khoảng hở giữa 2 răng đã dài, rộng hầu như không còn nhú lợi nên dùng bàn chải đơn búi sẽ nhanh và hiệu quả làm sạch kẽ, rãnh lợi vị trí kẽ tốt hơn.

.

Dùng bản chải kẽ vẫn có thể làm sạch mặt kẽ bên được nhưng tốn thời gian hơn. Và khó làm sạch được rãnh lợi sâu kẽ bên chân răng.

Bàn chải đơn búi còn làm sạch rất tốt cho rãnh lợi sâu, túi lợi, túi quanh thân, chân răng, tụt lợi hở chẽ chân răng ở răng hàm nhiều chân, quanh Implant và gầm cầu răng.

.

Tăm nước cũng giúp loại bỏ mảng bám rất tốt trong trường hợp này cũng như quanh Implant, gầm cầu răng.

Trường hợp túi lợi bệnh lý có thể được làm sạch một phần bởi bàn chải đơn búi nhưng khó sạch hoàn toàn được.

Nên khi có túi lợi, túi quanh răng bệnh lý cần can thiệp chuyên khoa loại bỏ túi lợi, túi quanh răng bệnh lý sau đó vệ sinh mới hiệu quả.